Mitomani (yalan söyleme hastalığı, yalan söyleme alışkanlığı, patolojik yalan)

Mitomani (yalan söyleme hastalığı, yalan söyleme alışkanlığı, patolojik yalan)
Mitomani (yalan söyleme hastalığı, yalan söyleme alışkanlığı, patolojik yalan)
Share

Araştırmacı Bryant (2008) palavrası detaylı olarak araştırmış; niyet, sonuç, fayda sağlayan kişi, doğruluk ve kabul edilebilirliğine göre kümelere ayırmıştır. Bryant’ın çalışmasına göre palavra çeşitleri;

 

Gerçek yalan

Berbat niyetli ve aldatıcıdır. Vahim sonuçlar doğurabilir. Palavra söyleyenin kendisine faydası vardır. İçinde gerçeklik barındırmaz ve kabul edilemez. Palavra söylenilen şahsa ziyanı olması, karşılıklı ilgileri ve inancı zedelemesi nedeniyle palavranın olumsuz çeşidi olarak değerlendirilebilir.

 

Beyaz yalan

Hilesiz ve düzgün niyetle söylenir. Oburunu hüzünden, zahmetten ve / veyahut aksilikten kurtarma gayesiyle söylenen genel olarak başkasının yararını göz önünde bulunduran, hakikat olmayan tabirlerdir. Sonuç zararsızdır. Karşı tarafı kollayıcı özelliği vardır. Biraz palavra biraz gerçektir (kıvırma denebilir). Kabul edilebilir niteliktedir.

 

Gri yalan

Niyet meçhuldür, düzgün veya makus niyetle söylenebilir. Sonucu meçhuldür, yani farklı sonuçlar doğurabilir. Palavradan elde edilen fayda meçhuldür. Doğruluk düzeyi meçhuldür. Sonuç yoruma bağlıdır. Bazen düzgüne bazen berbata yorumlanabilir.

 

Patolojik yalan

Yalan söyleme alışkanlığıdır. Psikiyatride “mitomani” olarak tanımlanır. Mitomani hastalığı birinci sefer 1891 yılında Alman tabip Anton Delbrueck tarafından tanımlanmıştır. O vakitten beri üzerinde çok fazla çalışma yapılmış bir bahis değildir. Mitomani hastaları yeteri kadar araştırılmamış ve anlaşılmamıştır.

 

Hastalığa sahip bireylere mitoman denir. Mitomani yunanca muthos (efsane) ve latince mania (delilik) kelamlarının birleştirilmesinden meydana gelmiştir. Psikiyatride pseudologia fantastica olarak da isimlendirilmektedir.

 

Lakin birtakım hastalıkların bir bulgusu olarak da ortaya çıkabilmektedir. Bu hastalıklar:

  • Bipolar bozukluklar
  • Dikkat eksikliği sendromu
  • Dürtü kontrol meseleleri
  • Madde bağımlılığı
  • Sınırda kişilik
  • Narsistik kişilik bozukluğu
  • Takıntı bozuklukları

 

Birtakım mitomani hastalarında epilepsi veya EEG bozuklukları, geçirilmiş baş travması ve aile içinde psikiyatrik hastaların olduğu gözlenmiştir. Mitomaninin kökeninde düşük öz benlik hürmeti ve kendine güvensizlik yatar. Bu eksiklikleri kişi palavra söyleyerek doldurmaya çalışır. Çoğunluğunun çalkantılı aile hayatlarının olduğu tespit edilmiştir. Mitomani hastalarında uydurma benlik duygusu, gerçek benliği geçersiz benlikten korumak için idealizasyon, olağanüstülük ve görkem yaratma düzeneklerini kullanır. Mitomania hastalığının ileri evresi nevroz ve psikozdur. Mitomani bazen kişilik bozuklukları ile de karıştırılabilir.