Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı (KOAH) Nedir?

Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı (KOAH) Nedir?
Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı (KOAH) Nedir?
Share

Kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH) nedir?

KOAH geri dönüşümsüz (irreversible) hava yolu darlığı ile karakterize ilerleyici (progresif) bir akciğer hastalığıdır. KOAH’ın nedeni, çoklukla uzun mühlet, en kıymetli sigara dumanı olmak üzere, duman, ziyanlı toz ya da kimyasal ögelere maruziyettir. Uzun mühlet biomass (odun, tezek vs.) dumanına maruziyet de KOAH sebepleri ortasında sayılır.

 

Sigara içen herkeste KOAH olur mu?

Sigara içen herkeste KOAH olmaz. İçilen sigara ölçüsü ve süresi kıymetlidir. 20 paket yıl ve üzeri sigara içenlerde risk daha fazladır. KOAH hastalığının ortaya çıkmasında genetik faktörlerin rolü çok değerlidir. Bundan öteki düşük doğum yükü üzere akciğer gelişimini etkileyen faktörlerin de KOAH hastalığı ile bağlı olduğu düşünülmektedir. Uzun mühlet sigara içen hastaların yarısından azında KOAH gelişmektedir.

 

KOAH hastalığının tanısı nasıl konulur?

Kesin teşhis spirometre denen bir teneffüs fonksiyon testi ile konulur. Uygun klinik tablosu olup, bronş genişletici ilaç verilmesine rağmen spirometre testinde hava yolu darlığı bulgusu düzelmeyen hastalar KOAH olarak değerlendirilebilir. Hastaların birçoklarının uzun periyodik tütün (sigara vs.) dumanı ya da biomass maruziyeti üzere bir kıssası vardır. Ülkemizde seçkin görülen bir genetik bozukluk olan, alfa-1 antitripsin (akciğerleri koruyan bir enzim) eksikliğinde de duman, kimyasal maruziyeti olmadan da KOAH olabilir. Bu cins hastaların toraks tomografilerinde yaygın amfizem alanları gözlenir.

 

Bundan öbür hiç sigara içmemiş, hiçbir toz, duman maruziyeti olmayan lakin (yeterli) tedavi olmamış bronşiyal astımlı hastalarda da erken bölümde bronş genişletici ilaçlara kâfi karşılık alınamayabilir. Bu üzere durumlarda kortizonlu ilaçlar bir mühlet kullanıldıktan sonra spirometre testi tekrarlanır. Bu teste geç reversibilite (geri düzelme, geri dönüşme) testi denir. Bu türlü bir durumda spirometre testinde düzelme olursa hastaya bronşiyal astım tanısı konulabilir.

 

KOAH’ın tedavisi var mıdır?

KOAH hastalığının, tam sağlıklı duruma gelmeyi yani külliyen olağan hale gelmeyi sağlayan, bir tedavisi yoktur. Çünkü KOAH’lı hastaların akciğerlerinde hastalara göre değişen oranlarda ve hastalara göre farklılık gösteren yapısal değişiklikler oluşmuştur. Bu değişikliklerin bedelli bir kısmı geri dönüşümsüzdür.

 

Öteki yandan KOAH hastalarında akciğer fonksiyonlarını korumak, akciğer fonksiyonlarında azalmayı yavaşlatmak, alevlenme denilen kötüleşmeleri önlemek, semptomları azaltmak, ömür kalitesini artırmak ve antrenman kapasitesini artırmak gayesiyle uygulanan (tedavi) teknikleri vardır.

 

Bunların en kıymetlisi sigarayı bırakmaktır (Genel olarak ziyanlı duman, toz ya da kimyasallardan uzak durmak). En bedelli bileşenleri antrenman ve hasta eğitimi olan pulmoner rehabilitasyon KOAH’lı hastalar için faydası gösterilmiş tedavi yollarındandır. Bronş genişletici inhaler ilaçlar KOAH’lı hastalarda besbelli faydası gösterilen ilaçlardandır. KOAH’lı hastalar mevsimsel grip ve zatürre aşılarından fayda görürler. KOAH’lı hastalar istikrarlı beslenmelidirler. Uyku nizamları uygun olmalıdır.

 

Oksijen düzeyi düşük olan hastalar asla oksijen tedavisi kullanmalıdırlar. KOAH’ta herbir hastanın durumu farklılık gösterdiğinden her bir hastaya, o hastaya uygun olan FERDÎ bir tedavi uygulanmalıdır.