Imposter (Sahtekar) Sendromu: “Kendimi Herkesi Kandırıyor Hissediyorum”

Imposter (Sahtekar) Sendromu: “Kendimi Herkesi Kandırıyor Hissediyorum”
Imposter (Sahtekar) Sendromu: “Kendimi Herkesi Kandırıyor Hissediyorum”
Share

Imposter Sendromu, psikoloji literatüründe yeni yeni mana kazanan ve klinik gözleme dayalı sonuçlarla açıklanan bir sendromdur. Bu sendromdan mustarip bireyler devamlı kazandıkları muvaffakiyetleri aslında hak etmediklerine yönelik ağır bir baskı duyarlar.

 

Bulundukları yere gelirken zeka, yetenek, çalışma, azim üzere formüllerle değil, baht yahut tesadüf ile geldiklerini ve hasebiyle bir gün bunun açığa çıkacağını düşünürler. Hissedilen bu sahtekarlık duygusu kişinin akademik başarılarından, toplumsal hayatından, oburlarının onu gördüğü yerden bağımsız bir formda kendini var eder.

 

Bireyler Imposter Sendromu yaşadığını nasıl anlar dersek aşağıdaki liste yardımcı olabilir.

  • Kendinden kuşku etmek ve muvaffakiyetlerini görmezden gelmek etmenleri birbirlerini besler.

  • Bireyler özel ve en uygun olması gerektiğine inanıp kendinden beklentileri bu düzeyde meblağ.

  • Şahıslar yaptığı her işi kusursuz yapması gerektiğine inanır ve kusur yaptığında kendine toleransı çok düşük olur.

  • Yüksek standartlarına erişemezse ya da başarısız olursa diye çok fazla tasa yaşar.

  • Muvaffakiyetlerini kabul etmez ve ödüllendirilmekten utanç duyar.

  • Başkalarıyla bir ortadayken yakınlık hissinden fazla bir kopukluk hisseder.

  • Kazandığı muvaffakiyet, ailesinin ve akranlarının başardıklarından büyükse kopukluk hissi de artar.

 

Aslında gerçekler ve bireyin hissettiği kıyaslansa ortada muhtemelen büyük bir uçurum olacaktır. Zira bu bireyler kendilerini oldukları durumdan daha aşağıda görmeye meyilli olabilirler. Durmadan kendi başarısızlıklarını gören ve muvaffakiyetlerini da bahta bağladığı için kendiyle gurur duyma hissine erişemeyen beşerler olduklarından bu sendromu çeken bireyler yorgun ve bıkkın hissedebilirler. Hasebiyle ömür kaliteleri de düşebilir.

 

Imposter Sendromu yaşayan bireylerin ortak özelliklerine bakıldığında hayatta elde ettikleri muvaffakiyetler olduğunu görmek mümkün. Bu durumun nedenine bakıldığında ise bu şahısların yetersiz olacaklarına yönelik inançlarının kuvveti büyük rol oynar. Öteki bir deyişle Imposter Sendromu’na sahip bireyler başaramayacaklarına o kadar inanırlar ki sonuçta kendilerini çok titiz ve uzun müddetlerde çalışan ve harikası arayan bireyler olarak bulurlar.

 

Bir öteki orta özellik ise bireylerin kendilerini sahtekar üzere hissetmelerine bağlı olarak toplumdan uzaklaşmaları ve yalnız kalmaları olacaktır. Muvaffakiyetlerinin bahta bağlı olduğuna yönelik inançları, Imposter Sendromu’ndan mustarip şahısları öbür bireylerden uzaklaştırır, zira güya başkalarıyla bir ortaya gelse aslında ne kadar başarısız, kültürsüz, içi boş olduklarını açığa çıkartacaklar üzere düşünürler.

 

Mucibince donanımlı olmadığına yönelik inançları, şahısları kendilerine ve hayatta başarabileceklerine yönelik bir kuşkuya düşürür. Bunun bir sonucu olarak ya yapmaları gereken misyona fazla hazırlanırlar, ya da erteleyip işi asla sonlandırmazlar. Fazla hazırlanma şahısları yıpratırken ertelemek de muvaffakiyet ve takdir hissini maniler.

 

Rahatlama hissine ulaşamayan bireyler ise kendilerine olumlu bir geri bildirim veremedikleri için kendileriyle ilgili kuşkuya düşmeye devam ederler. Bu kuşku, misyonu yerine getirmek için çalışmayı devam ettirmeyi pekiştirir ve tekrar fazla hazırlanma ya da erteleme evresine dönülebilir. Imposter Sendromu, yanında depresyon ve anksiyete üzere his durum bozuklukları da getirebilir.

 

Imposter Sendromu’nu tedavi edebilmek için bireylerin öncelikle kendilerine duydukları bu kuşkuyu nereden edindiklerini bulmak gerekir. Yüksek ihtimalle çocuklukta temelleri atılan bu yetersizlik hissinin bulunup geçerli olmadığını görmek şahıslara düzgün gelecektir.

 

Talihin kendisine yardım ettiğine inanan bu bireylerin kendi uğraşları ve yeteneklerini keşfetmeleri için küçük büyük ayırmadan başarılarına sahip çıkmaları gerekir.