Hipofiz bezi: kendisi küçük tesiri büyük

Hipofiz bezi: kendisi küçük tesiri büyük
Hipofiz bezi: kendisi küçük tesiri büyük
Share

Hipofiz bezinin tesiri, küçüklüğünün tersine epey büyüktür. Bedenin ‘orkestra şefi’ olarak da bilinen hipofiz bezinde görülen tümörler pek çok rahatsızlığa neden olabilmektedir. Belirtiler dikkate alınmalıdır. Medicana İnt. Samsun Hastanesi Beyin Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Adnan Altun hipofiz bezi, tümörleri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.

 

Hipofiz Nedir?

Hipofiz bezi bedenimizdeki birçok hormonun salgılanmasını ve bedenin su istikrarını sağlayan merkezi ve hayati bir organdır.

 

Hipofiz Tümörleri Nedir?

Hipofiz adenomları çoğunlukla kâfi huylu tümörlerdir. Kafatasının tabanında ve beynin altında yerleşmiş olan hipofiz bezinden kaynaklanır. Hipofiz bezi tümörleri kafaiçi tümörlerin yüzde 15’ini oluşturur ve çok seçkin olarak makûs huylu olurlar. Tedavisi ameliyat, ilaç ve radyo cerrahi yani Gamma Knife tedavisidir.

 

Daha çok 25-45 yaşları arasın da bayan ve erkekte görülür lakin daha erken ve daha geç yaşlarda da görülebilir. Hipofiz bezinde farklı hormonları salgılamak üzere programlı hücreler bulunur. Tümör, tek bir hücrenin genetik bozulmaya uğrayarak denetimsiz çoğalması sonucunda ortaya çıkar. Hangi hormon hücresinin etkilendiğine bağlı olarak, tümör belirtileri de o hormonun çok salgılanmasına bağlı olarak değişir.

 

Hipofiz Tümörleri Çeşitleri Nelerdir?

Hipofiz bezi tümörleri ortasında en sık görülenler; süt salgılatan prolaktin (PRL) hormonunun hücrelerindeki tümörlerdir. Bu hastalığı akromegali, Cushing hastalığı, hormon salgılamayan tümörler ve birden fazla hormon salgılayan tümörler takip eder. Daha nadiren tiroid bezini uyarıcı hormon salgılatan hücrelerin adenomu tiroid bezi yetmezliği ya da fazlalığına ilişkin belirtiler yapar.

 

Hipofiz Tümörleri Belirtileri

Tümörün Kitlesi Nedeniyle Ortaya Çıkan Bası Belirtileri

  • Baş ağrısı,
  • Halsizlik,
  • Görme alanı bozuklukları,
  • Görme netliğinde azalma,
  • Göz küresi hareketlerinde kısıtlılık,
  • Çift görme,
  • Göz kapağı düşmesi

 

Tümörün Salgıladığı Hormon Nedeniyle Ortaya Çıkan Değişiklikler

  • Bu değişiklikler salgılanan hormonun fonksiyonuna nazaran farklı hastalıklara ve şikayetlere yol açar. Bunlar ortasında;
  • Beden formunda değişiklikler ve kimi işlev bozuklukları,
  • Bayanlarda göğüslerin büyümesi, hassaslaşması ve süt salgılaması,
  • Adet düzensizliği ve adet kesilmesi, kısırlık,
  • Erkeklerde cinsel güç kaybı, kısırlık ve göğüslerin büyümesi (jinekomasti),
  • Çok uzunluk uzaması (devlik),
  • Gövdede toplanan kilo artışı ve kıllanma.

 

Hipofiz Tümörlerinin Tanısı Nasıl Konur?

Hipofiz adenomu bulguları saptanan hastalarda öncelikle kan hormon testleri ve görme muayenesi yapılır. Kesin teşhis için hipofiz Manyetik Rezonans Görüntüleme tetkiki gereklidir.

Cushing Hastalığında çok nadiren beyin anjiyografisi yapılarak hipofiz bezinin komşuluğundan kan örneği alınması gerekebilir.

 

Hipofiz Tümörün Salgıladığı Hormon Nedeniyle Ortaya Çıkan Değişiklikler;

  • Beden formunda değişiklikler ve kimi işlev bozuklukları,
  • Bayanlarda göğüslerin büyümesi, hassaslaşması ve süt salgılaması,
  • Adet düzensizliği ve adet kesilmesi, kısırlık,
  • Erkeklerde cinsel güç kaybı, kısırlık ve göğüslerin büyümesi (jinekomasti),
  • Çok uzunluk uzaması (devlik),
  • Gövdede toplanan kilo artışı ve kıllanma.
  • Çocukluk çağından geriatrik (yaşlılık) çağa kadar her yaşta tümör görülebilse de genç-erişkin yaş döneminde hormon etkin tümörlere daha sık rastlanır.

 

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

İlaç Tedavisi

Bilhassa prolaktinomaların tedavisinde birinci seçenek olup öbür adenomlarda yardımcı yoldur. Prolaktinomaların çoğunluğu bu tedaviye güzel karşılık verirler. Kimi büyüme hormonu salgılayan hipofiz adenomları da ilaç ile denetim altına alınabilirler.

 

Cerrahi Tedavi

Bası bulguları olan ve prolaktinomalar dışındaki tüm adenomların birinci ve en tesirli tedavi seçeneğidir. En kıymetli iki yol kullanılmaktadır:

 

Burun içinden yapılan teşebbüs: Mikroskop yardımı ile yahut endoskopik olarak uygulanabilmektedir. Günümüzde en çok tercih edilen metotlardır

 

Açık ameliyat

Beyin içine çok derecede büyüyen ve yayılan adenomlarda tercih edilebilir. Günümüzde daha az kullanılmaktadır.

 

Işın tedavisi

Cerrahi ile tam çıkarılamayan yahut tüm tedavilere karşın tekrar eden tümörlerde kullanılır. Günümüzde en çok Gama Bıçağı ve Cyberknife ismi verilen odaklı ışın tedavisi yordamları tercih edilmektedir.