Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları

Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları
Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları
Share

Ergenlik dönemi çocukluktan erişkinliğe geçişi sağlayan gelişimsel bir zaman olup fizikî, ruhsal, hormonal ve toplumsal birçok değişiklik olacaktır. Bu dönemde büyüme ve gelişme hızla artmakta besin ve güç muhtaçlığı yükselmektedir. Ergenlik dönemi fizikî görünümün ehemmiyet kazandığı ve vücutla ilgili hislerin değişiklik gösterdiği bir periyottur.

 

Son yıllarda yapılan çalışmalarda, aile içi irtibatın ve toplumsal kaidelerin, bilişsel, biyolojik ve ruhsal yatkınlığın, yeme bozukluğunu etkilediği ortaya çıkmıştır. Aile, davranışsal olarak rol modeldir yani ergenin beslenme halleri, vücut yükleri ve besin tüketimi konusunda pahalı bir yeri vardır. Çoklukla çocuğun imajına çok paha veren ve kilo kontrolü konusunda özellikle eleştirel tabirlerde bulunan ailelerin çocuklarında telaş düzeyinin yüksek olduğu ve sık diyet veya bulumik davranışların ortaya çıktığı gözlenmiştir.

 

Toplumsal medya, aile ve arkadaş etrafı de bu gelişimsel periyodun üzerinde baskı yaratmaktadır. Arkadaş kümelerinin da diyet konusunda baskı veya görünüşe dayalı ayrımcılık yapması ergenlerin beden imajını epey etkilemektedir. Anoreksiya Nervoza: Zayıf bir bedene sahip olma isteği ve şişmanlık konusunda çok kaygının danışanı kilo vermek maksadıyla çeşitli davranışlara (kusma, çok egzersiz gibi) yönelten yeme bozukluğudur.

 

Bulimiya Nervoza: Beden yükünü kontrol etmeyi amaçlayan davranış biçimlerini kapsayan bir tablodur. Danışanların kontrol edemediği çok yeme ataklarından sonra kilo almayı engellemek için (kusma, çok idman veya lavman gibi) birtakım sistemlerin kullanılmasıdır.

 

Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu: Kişinin makul bir vakit içinde (2 saatte bir gibi) ve tıpkı kaidelerde birçok kişinin yiyebileceğinden çok fazla ölçüde yiyeceği kısa bir mühlet içerisinde tüketmesidir. Bu birden gelen atakların etkisini giderebilmek için, kendini kusmaya zorlaması, idrar söktürücü ilaçlar kullanması veyahut çok idman ile metabolizmayı hızlandırması üzere önlemlerin alınmamasıdır.

 

Yeme bozukluğu olan ergenlerin ailelerinde daha fazla çatışma ve öfke, daha az yakınlık, daha az ahenk sağlama ve destek görülmektedir. Anoreksiya olan şahıslarda daha yapışık aile alakaları ve ebeveyn bağlarında daha az özerklik, aile üyelerinden yüksek beklentiler görülmektedir. Beslenme zahmeti ve sindirimle ilgili sorun yaşadıkları, yeme konusunda daha seçici/zor beğenir oldukları söylenebilir.

 

Bulimiya Nervoza da ise annelerin çocukları üzerinde daha fazla sözel kontrol kullandığı söylenebilir. Ebeveynler çocukların kilosundan bağımsız olarak, çocukların yiyeceğe ulaşmasını kısıtlamakta ve yeme davranışlarını kontrol etmektedir.

 

Ergenlerin yeme bozukluğu yaşamasının temelinde ekseriyetle ebeveynlerin yeme halleri üzerinde kurdukları olumsuz kontrol etme muhtaçlıkları vardır. Yiyeceklerin yasak besin haline gelmesi çocukların bu besine sevgisini daha da artırır. Bu kontrol hali ileriki yaşlarda besin kontrolüne çok bir değer verildiği algısı yaratarak anoreksiya için risk faktörü oluşturur. Birebir vakitte çocuğun mizaç özellikleriyle birleşerek yeme kontrolünde yetersizliklere ve tıkanırcasına yeme ve bulimiya için risk olabilir.

 

Pekala, aileler ne yapabilir?

  • Ebeveynlerin ergen üzerindeki eleştirel yorumlarını azaltması gerekmektedir.
  • Denetleme davranışlarının bir kenara bırakılması gerekiyor çünkü bu davranış çocukların baskı altında hissetmesine ve bu davranışların artmasına neden olmaktadır.
  • Ergenlerin yeme bozukluğu göstermesinin temelinde dış dünyadaki şeyleri kontrol altında tutmakta yaşadıkları zahmet olabilir. Bu nedenle bedenlerini kendi kontrolleri altında tutmaları, dış dünyaya nazaran daha kolay bir hale gelir. Bu noktada ebeveynlerin suçlamalarda ve çok müdahalelerde bulunmaması da değerlidir.
  • Ebeveynler olarak ergenleri “Kilo al!” diye baskıda tutmaktan kaçının çünkü unutmayın ki kilo almaktan çok korkuyorlar.

Son olarak da, şayet ergenlerde bu çeşit yeme ile ilgili sıkıntılar görmeye başladıysanız destek almayı unutmayın. Bu üzere durumlarda her vakit erken adım atmak çok bedelli.