Böbrek ve üreter taşları tedavisi hakkında

Böbrek ve üreter taşları tedavisi hakkında
Böbrek ve üreter taşları tedavisi hakkında
Share

TAŞ HASTALIĞI

Böbrek ve idrar yolları taşları idrardaki mineral yahut asit tuzlarının kristalize olmasıyla oluşur. Oluşan taş ve kristallerin büyük çoğunluğu, idrar yaparken idrarla birlikte bedeni terk eder. Lakin, büyük taşlarda yahut düşmeye mani olacak birtakım durumlarda taşın kırılması yahut cerrahi yolla çıkarılması gereksinimi olabilir. Her yıl, 1000 bireyden 1 yahut 2’sinde taşa bağlı böbrek sancısı-yani akut renal kolik görülür.Erkeklerde bayanlara göre 3-5 kat fazla görülmektedir. Diyet, şişmanlık-obezite, birtakım tıbbi durumlar ve kimi destekler ve ilaçlar böbrek taşlarının nedenleri ortasındadır.

 

Taşlar böbreklerden mesaneye kadar idrar yollarının rastgele bir kısmına yerleşebilir. Ekseriyetle, idrar fazla konsantre hale geldiğinde taşlar oluşur ve minerallerin kristalleşmesine ve birbirine yapışmasına neden olur. Böbrek taşlarının düşmesi hayli ağrılı olabilmektedir ve vaktinde fark edilirse çoklukla böbreklerde kalıcı bir hasara neden olmaz. Duruma nazaran , böbrek taşını düşürmek için ağrı kesici ve çok bol su içmek gereklidir. Öbür birtakım durumlarda – örneğin, taşlar idrar yoluna takılırsa, beraberinde idrar enfeksiyonu eşlik ediyorsa yahut komplikasyonlara neden olursa ameliyatla müdahale gerekebilir. Taşların tekrar nüks etme riski yüksekse, tekrarlayan böbrek taşı riskini azaltmak için önleyici tedavi önerilebilir.

 

Böbrek taşlarına ne sebep olur?

Böbrek taşlarının çoklukla kesin ve tek bir nedeni yoktur, birçok faktör taş oluşum riskini artırabilir.Kadın yahut erkek olsun herkes hayatın rastgele devranında taş oluşabilir. Böbreklerin idrar üretme biçiminde bir dengesizlik olması halinde taş oluşabilir. Bu da içilen su-sıvı ölçüsüyle ve taş oluşumu tetikleyen ögelerin idrarda bulunup bulunmaması ile alakalı olabilir. Böbrek taşları, idrarda kalsiyum, oksalat ve ürik asit üzere kristal oluşturan mevzular, idrarıdaki sıvının seyreltebileceğinden daha fazla yoğunlukta olmsı durumunda kristalleşme ve taş oluşumu başlamaktadır. Tıpkı vakitte idrarda kristallerin birbirine yapışmasını engelleyen maddeler(İnhibitörler sitrat gibi) eksik-yetersiz olabilir ve bu da böbrek taşlarının oluşması için dava bir ortam yaratır. Böbrek taşının türünü-yapısını ve cinsini bilmek, taşın neden olduğu faktörleri belirlemenize yardımcı olur ve daha fazla böbrek taşı alma riskinizi nasıl azaltabileceğini konusunda ipuçları verebilir. Bu yüzden , böbrek taşınızın kimyasal tahlili çok ehemmiyet arz eder.

 

Taş Oluşumu için Risk Faktörleri

Aile yahut şahsî geçmiş(Kalıtsal faktörler)

Aile bireylerinin birinde böbrek taşı varsa, öbür bir bireyde taş geliştirme mümkünlüğü olağan insanlara nazaran kat kat daha yüksektir. Halihazırda bir yahut daha fazla böbrek taşınız varsa, öteki bir taş oluşumu yahut tekrar etme mümkünlüğü da çok yüksektir. Taş oluşumunda temel faktör ailesel ve kalıtsal risklerdir.

 

Dehidrasyon-Susuzluk

Her gün mucibince su içmemek böbrek taşı riskini artıran bir faktördür. Sıcak, kuru iklimlerde yaşayanlar ve çok terleyenler öteki insanlara nazaran daha yüksek risk altında olabilir. Ceğrafik olarak sıcak bögelerde yaşayan insanlarada ve akdeniz ülkelerinde daha endemik olarak görülmektedir.

 

Diyet-Beslenme

Protein, sodyum (tuz) ve şeker açısından varlıklı bir diyet yemek, birtakım böbrek taşı çeşitlerinin riskini artırabilir. Bu, bilhassa yüksek tuzlu diyet için geçerlidir. Diyetteki çok fazla tuz, böbreklerin filtrelemesi gereken kalsiyum ölçüsünü artırır ve böbrek taşı riskini değerli ölçüde artırır.

 

Obezite-Şişmanlık

Beden kitle indeksi (BMI) fazla olaması , büyük bel ölçüsü ve kilo alımı, böbrek taşı riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir.

 

Sindirim sistemi hastalıkları ve geçirilen bağırsak cerrahi

Gastrik baypas ameliyatı, iltihaplı bağırsak hastalığı yahut kronik ishal, sindirim sürecinde kalsiyum ve su emilimini etkileyen değişikliklere neden olarak idrarda taş oluşturan ögelerin ölçüsünü artırabilir.

 

Metabolik ve hormonal faktörler

Renal tübüler asidoz, sistinüri, hiperparatiroidizm ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları üzere öteki tıbbi durumlar da böbrek taşı riskini artırabilir.

 

İlaçlar

Çok C vitamini, besin destekleri, müshiller (aşırı kullanıldığında), kalsiyum bazlı antiasitler ve migren yahut depresyon tedavisinde kullanılan birtakım ilaçlar böbrek taşı riskini artırabilir.

 

Böbrek Taşı Tipleri

Kalsiyum taşları

Böbrek taşlarının büyük çoğunluğu (2 / 3’ü), çoklukla kalsiyum oksalat formundaki kalsiyum taşlarıdır. Oksalat, karaciğeriniz tarafından günlük olarak yapılan yahut diyetinizden emilen bir mevzudur. Birtakım ve sebzelerin yanı sıra fındık ve çikolata da yüksek oksalat içeriğine sahiptir. Diyette yüksek doz D vitamini, bağırsak baypas ameliyatı ve çeşitli metabolik bozukluklar idrardaki kalsiyum yahut oksalat konsantrasyonunu artırabilir. Kalsiyum taşları ayrıyeten kalsiyum fosfat halinde de oluşabilir. Bu tip taş, renal tübüler asidoz üzere metabolik durumlarda daha yaygındır. Kalsiyum fosfat taşları Migren tedavisinde kullanılan Topiramat üzere birtakım ilaçlarla da kontaklı olabilir.

 

Strüvit taşları

Struvit taşları, idrar yolu enfeksiyonuna karşılık olarak oluşur. Bu taşlar süratli bir biçimde büyüyebilir ve hayli büyük hacimlere ulaşabilir ve çok da semptom ve belirti vermeyebilir.

 

Ürik asit taşları

Ürik asit taşları, kronik ishal yahut emilim bozukluğu nedeniyle çok fazla sıvı kaybeden şahıslarda, yüksek proteinli diyet yiyenlerde ve diyabet yahut metabolik sendromu olanlarda oluşabilir. Kimi genetik ve metabolik faktörler de ürik asit taşı riskinizi artırabilir.

 

Sistin taşları

Bu taşlar, böbreklerin belli bir amino asidi (Sistin ve öbür dibazik amimo asitler) çok fazla idrarda atmasına neden olan sistinüri ismi verilen kalıtsal bir bozukluğu olan şahıslarda oluşur.

 

Belirti ve Semptomlar(Renal Kolik)

Böbrek ve üreter taşının boyutu, formu, idrar yollarındaki durumu üzere özelliklere bağlı olarak tıbbi belirtilerde, şiddetli ağrı(RENAL KOLİK) ile ağrısız ortasında değişiklik görülebilir.Böbrek taşı ekseriyetle böbrekte hareketli yahut böbrekleri- üreterleri – ve mesaneyi birbirine bağlayan borulara geçene kadar şikayetlere neden olmaz. Üreterlere takılırsa, idrar akışını engelleyebilir ve böbreğin şişmesine ve üreterin kasılmasına neden olabilir ki bu şiddetli ağrılara (renal kolik-taş ağrısı) sebep olabilir.

 

Bu, bel ve böğür (her iki yan, kaburgaların alt kısmından kalçaya kadar uzanan alan) bölgede hissedilen keskin bir ağrıdır. Şayet taş, böbrekte değil de üreterde ise ağrıyı kasık ve uyluk bölgede hissedilir. Erkeklerde yumurtalıklarda da ağrı olabilir. Renal kolik, idrar yollarında ve üreter duvarında ani basınç artışı sonucu gelişir. Ağrı, dalgalar halinde gelir ve siz beden durumunuzu değiştirmedikçe azalmaz. Yaşayabileceğiniz en ağrılı durumlardan biri olarak tanımlanır ve doğum sancısına benzetilir.

 

Bu şikayetler

  • Kaburgaların altında yan ve sırtta şiddetli, keskin ağrı
  • Alt karın bölgesine ve kasıklara yayılan ağrı
  • Dalgalar halinde gelen ve yoğunluğu dalgalanan ağrı
  • İdrar yaparken ağrı yahut yanma hissi
  • Pembe, kırmızı yahut kahverengi idrar
  • Bulanık yahut berbat kokulu idrar
  • Ebediyen idrara çıkma, olağandan daha sık idrara çıkma yahut az ölçüde idrar yapma muhtaçlığı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Enfeksiyon varsa ateş ve titreme

 

Böbrek taşının neden olduğu ağrı, taşın idrar yolunda yer değiştirmesi ile değişebilir – örneğin farklı bir yere kayma yahut yoğunluğun artması. Şunlarla karşılaşırsanız acil tıbbi yardım almakta yarar var

  • Hareketsiz oturamayacak yahut rahat bir durum bulamayacak kadar şiddetli ağrı
  • Bulantı ve kusmanın eşlik ettiği ağrı
  • Ateş ve titreme eşliğinde ağrı
  • İdrarda kan
  • İdrarı yapma zorluğu

 

Teşhis

Kan tetkiki

Kan kalsiyum ve ürik asit düzeyi fazla çıkarabilir. Tekrar kan testi sonuçları böbrekler ve öteki tıbbi durum hakkında fikir verebilir.

 

İdrar tetkiki

24 saatlik idrar toplama testi, çok fazla taş oluşturan mineral yahut çok az taş önleyici bahis saldığınızı gösterebilir. Bu test için hekiminiz iki gün üst üste iki idrar toplama süreci yapmanızı isteyebilir.

 

Görüntüleme Yolları

Görüntüleme testleri, böbrek ve idrar yolundaki taşları gösterebilir.Taş protokolu bilgisayarlı tomografi (BT) en küçük taşları bile ortaya çıkarabilir. Kolay karın röntgenleri(direkt üriner sistem grafisi) günümüzde daha az kullanılmaktadır, zira bu çeşit bir görüntüleme küçük böbrek taşlarını gözden kaçırabilir.Hızlı ve uygulaması kolay, invazif olmayan bir test olan ultrason, böbrek taşlarını teşhis etmek için öbür bir görüntüleme seçeneğidir.

 

Taşların tahlili

Düşürülen taşları yakalamak için idrarı bir süzgeçten geçirmek istenebilir. Taşın kimyasal tahlili taşa neyin sebep olduğunu belirlemek vetaşın nüksünü-tekrarını önlemek açısından kıymetlidir. Yüksek seviyede taş oluşum riski taşıyorsanız, metabolik kıymetlendirme olarak bilinen ek testlerden geçmeniz gerekir.

 

TEDAVİ

Bütün taşlara tedavi gerekmez. Şayet taş rahatsızlığa neden oluyorsa ve doğal yollarla idrardan düşmüyorsa tedaviye muhtaçlık doğabilir. Hastanın evvelce mevcut tıbbi hastalıkları varsa değişik tedavi tekliflerinde bulunabilir. Rastgele bir rahatsızlığa sebep olmayan bir böbrek yahut üreter taşı varsa çoklukla tedaviye gerek görülmez, böbrek ve taşın durumunu pahalandırmak ve berbata gitmediğinden emin olmak için sistemli denetimler dair bir program vermek gerekir.Taşın idrarla atılması mümkünse, bu süreyi kolaylaştıracak ilaçları reçete edilebilir. Buna konservatif tedavi denir.

 

Taş büyük ve büyümeye devam ediyorsa, sık ve şiddetli ağrı yapıyorsa ve böbrek işlevlerine mahzur oluyorsa, enfeksiyon ve kanama neden oluyorsa taşa müdahale gerekebilir yani faal tedavi gerekir.

 

Tedavi seçiminde tesirli olan faktörler:

  • Belirtileriniz ve şikayetleriniz
  • Taşın özellikleri(yerleşim yeri, büyüklüğü, tipi, taşın oluşma nedeni)
  • Tıbbi geçmişiniz
  • Hastanenizde uygulanan tedavi adabı ve hekiminizin deneyimi
  • Kendi şahsî tercihleriniz ve kıymetleriniz

 

A-Tıbbi-Konservatif taş tedavisi

Küçük böbrek ve üreter taşları büyük çoğunluğu, işeme esnasında resen idrarla birlikte düşer. Lakin taşın yerine ve boyutuna bağlı olarak atılması kesinlikle bir vakit alabilir. Taş çok küçükse (0,5 cm den küçük) %95 ihtimalle 6 hafta içerisinde tabiatıyla düşer.Bunu için günlük sıvı alımını (2-4Litre) ve çıkartılan idrar miktarını(2 litrenin üstünde) artırmak gerekir. Taş hareket ettiği vakit ağrı kesici gerektiren renal kolik şeklinde-şiddetli ağrılar olabilir. Ağrı(renal kolik) için ağrı kesici ibuprofen, naproksen verilebilir. Şayet bu birinci tedavi evresi işe yaramazsa opioid isimli güçlü ağrı kesiciler kullanılabilir. Bu ilaçlar ekseriyetle damar içine enjekte edilir. Opioid’lerin dezavantajı ise mide bulantısı yapabilecek olmalarıdır.

Sonuçta

  • Taş, mesaneye ne kadar yakınsa taşın atılma ihtimali de o kadar fazladır
  • Taş ne kadar büyükse taşın atılma bahtı da o kadar azdır

 

Taşı Düşürmek Tıbbi Tedavi

Böbrek yahut üreter taşınnı daha süratli atılmasına yardımcı olacak ve hareket ettiği vakit ağrıyı azaltacak (alfa-blokerler ve nifedipin olarak isimlendirilen) ilaçları reçete edebilir. Buna Medikal Ekspulsif Tedavi ismi verilir ve en çok üreter taşlarında tesirlidir. Bu ortada sistemli alarak böbrekler ultrasonografi ve öteki görüntüleme teknikleri ile denetim edilmelidir. Taşın hareket edip etmediğini ve böbreğini beğenilen çalışıp çalışmadığını denetim edilmesi gerekir.

 

Taşın çözülmesi yahut eritilmesi

Ürik asit taşları varsa, tedavi ile eritmek ve çözmek mümkün olabilmektedir. Bu idrarın pH bedelini artırarak asidik halden alkali hale getirerek yapılır. Bunun için ekseriyetle alkalin sitrat yahut sodyum bikarbonat üzere ağızdan kullanılan ilaçlar reçete edilir. 7.0-7.2 ortasındaki pH-düzeyinde taş, boyut olarak küçülür ve sonunda büsbütün çözülebilir. İdrar pH’sı konutta kolay bir ölçüm çubuğu yahut turnusol kağıdı ile kullanarak ölçülebilir.

 

B-Aktif taş tedavisi

Etkin taş tedavisinde, taşları çıkarmanın 3 yolu vardır: şok dalgaları ile taş kılması (SWL) , üreteroskopi (URS), perkütan nefrolitotomi (PNL) . Bunların yanında azda olsa açık, laparoskopik ve Robotik cerrahide tercih edilebilmektedir. Hangi faal tedavi metodunun için en düzgünü olduğu birçok faktöre bağlıdır. En değerli faktör, taşın sebep olduğu belirtilerdir. Taşın böbrekte yahut üreterde bulunması büyüklüğü, yerleşim yerine dayalı olarak farklı tedavi seçenekleri önerebilir.

 

Belirti vermeyen taşlar birtakım durumlarda tedavi gerektirebilir

  • Taş büyümeye devam ediyorsa
  • Yeni taş oluşturma riski yüksekse
  • Enfeksiyon varsa
  • Taş çok büyükse
  • Hasta etkin tedaviyi tercih ediyorsa
  • Üreterdeki taşın etkin tedavisi için nedenler
  • Taş idrar yolundan geçemeyecek kadar büyük görünüyorsa
  • İlaç tedavisine karşın ağrı devam ediyorsa
  • Böbrek işlevleri durmuş yahut bozulmuşsa

 

Şok dalgalarıyla taş kırma (ESWL)

ESWL, beden dışından taşları kıran bir makine ile yapılır. Taş kırmak için odaklanmış şok dalgaları (kısa sinyalli yüksek güçlü ses dalgaları) deriden taşa iletilir. Taş, şok dalgalarının gücünü emer ve küçük kısımlara ayrılır. Parçacıklar daha sonra idrar yoluyla atılır.SWL tekniği, hastaların %90’ından fazlası için uygundur. Lakin sistemin başarısı, taşın nitelikleri ve beden yapısı üzere birkaç faktöre bağlıdır. Geniş bilgi için https://www.hakkiperk.com/tr/hizmet/detay/192/sok-dalgaleriyla-tas-kirma tıklayınız

 

Perkütan Nefrolitotomi (PNL)

PNL, büyük taşların ciltden girilerek böbrekten direkt çıkarıldığı bir cerrahidir. Avantajı, tek operasyonda çok büyük taşların bile çıkarılabilmesidir. PNL genel anestezi altında gerçekleştirilir.Ancak ESWL ve URS ile karşılaştırıldığında daha ve komplikasyon riski daha yüksektir. PNL’nin en sık görülen komplikasyonu kanama ve yüksek ateştir.Taşın çok büyük (2cm’den büyük) olduğunda ve artık üretere geçmediği durumlarda PNL düşünülmelidir.

 

Üreteroskopi (URS)

URS, küçük çaplı bir endoskop aletiyle yapılan tedavi cinsidir. URS çok yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Muvaffakiyet seviyesi epey yüksek, komplikasyon riski ise düşüktür. URS, genel yahut lokal anestezi altında yapılır. Anestezi altındayken, bedene hiçbir kesi yapmadan endoskop ile idrar kanalından girilir, üretere metoduna uygun bir biçimde ulaşılır, gerektiğinde Lazer ile kırılır ve Taş kısımları özel bir “sepet-basket” yahut forseps kullanılarak dışarı alınır.Kimi vakit taş çok büyükse taşı tek seansta çıkarmak mümkün olmayabilir ve ikinci bir süreç gerekebilir. Öbür birtakım hallerde küçük taş parçacıkları yahut tüm taş böbreğe kaçabilir.

 

Esnek-flexible(kıvrılabilen) bir üreteroskopi bulunuyorsa böbreğin içine kadar ulaştırılabilir ve parçacıklar çıkarılır yahut lazerle kırılır. Süreç sonunda üretere bir stent(Double J) yerleştirilir, bu böbrekten mesaneye olan idrar akışını kolaylaştırır ve kolik ağrı ataklarını (idrar yolunda kramptan kaynaklanan şiddetli ağrı) maniler. Operasyondan birkaç hafta sonra bir röntgen çekilir. Görünür taş yoksa stent çıkarılır. Üreterde taş mevcut iken meydana gelen şiddetli ödemden ötürü üreteroskopi ile birinci denemede taşa ulaşmak mümkün olmayabilir.

 

Bu durumda üretere bir double-J stent yerleştirilebilir. Double-J stent varken idrar böbrekten mesaneye boşalabilir ve üreter boyutu genişler. Üreter genişledikçe üreteroskopi taşa ulaşana kadar geçirmek ve taşı çıkarmak kolaylaşır. Son olarak hastaya bir gün sonra çıkarılmak üzere idrar sondası konur, operasyondan kaynaklanan kan yahut böbrek taşı kalıntıları görülür. Gerekirse mesane sonda aracılığıyla yıkanabilir. İdrarda görünür kan olmadığında sonda çıkarılabilir.

 

URS Gerektiren Durumlar
  • resen düşmesi mümkün görünmeyen yahut kıymetli rahatsızlığa yol açan, ekseriyetle üreterde yer alan taşlar (sert-rijit metal yahut flexible-esnek üreteroskopi ile çıkarılır)
  • ESWL (vücut dışından şok dalgasıyla taş kırma) yoluyla tedavi edilmesi mümkün olmayan böbrek taşları
  • idrarda görülen kanın sebebini belirlemek

 

Sert-Metal ve Fleksibil-Esnek üretereskop ortasındaki fark nedir?

Ortadaki fark, sert ve esnek üreteroskopi kullanımındadır. Sert-metal üreteroskopi, kelamın tam manasıyla sert bir teleskop ile gerçekleştirilir. Sadece düz bir çizgisi görür. Esnek-Fleksibl üreteroskopi ise neredeyse 180° dönebilen ve kendi üzerinde geri katlanabilen çok ince ve esnek bir teleskopla gerçekleştirilir. Lazer probu kullanılarak taşların toz kadar küçük modüllere ayrılabilir. Esnek üreteroskopi daha çok böbrekteki ve üst üreterde, böbrek yakınındaki taşlar için kullanılır, sert üreteroskopi ise yüklü olarak üreterin alt ve orta kısmında, mesaneye yakın taşlar için kullanılır. Esnek üreteroskopi, sert üreteroskopiden daha naziktir. Genel de her alandaki taşlar için iki üreteroskop da kullanılmaktadır.

 

Üretereskopinin riskleri nelerdir?

  • idrar enfeksiyonu: çoğunlukla yalnızca antibiyotik gerektirir
  • kanama: çoklukla çarçabuk düzgünleşir
  • üreterin daralması yahut delinmesi ile sonuçlanan üreter tahribatı: bu durum seçkindir ve bir balon vasıtasıyla genişletme ve bir double-J stenti takılmasını gerektirebilir
  • taşın kırılamaması ve alınamaması: alternatif bir süreç gerekli olabilir
  • üreterin delinmesi: bu türlü bir zedelenmeden sonra çoklukla birkaç hafta boyunca bir double-J stenti gerekli olur
  • üreterin böbrekten kopması (‘avülsiyon’): bu durum çok az ve kimi vakit kaçınılmazdır lakin düzeltilmesi için açık cerrahi gerektirebilir
  • karında yahut sırtta rahatsızlık
  • double-J stentten kaynaklanan yan tesirler.

 

Laparoskopik, Robotik yahut açık cerrahi:

Seçkin de olsa bu tekniklere baş vurulabilmektedir. URS, PNL den daha başarılıdır lakin kesilerek yapılması, tekrar edilebilirliği hudutlu ve daha uzun müddette hastanede kalmayı gerektirmesi dezavantajdır. Bu yaklaşımlar çoğunlukla öbür tüm tedavilerin başarısız ve imkansız olduğu yahut öbür prosedürlerde ortaya çıkan kimi komplikasyonlar üzere seçkin durumlarda uygulanır.

 

Tıkanmış ve enfekte olmuş böbrek:

Şayet taşa bağlı renal kolikle birlikte ateş, titreme, yorgunluk ve bitkinlik varsa tam tıkanma, enfeksiyon ve apse(enfekte hidronefroz, böbrek apsesi)olabilir Çeşitli kan, idrar testleri ve görüntüleme prosedürleri yapılarak .Eğer bu türlü bir durum kelam hususuysa yada ağrı kesicilere karşılık vermeyen durumlarda böbredekii basıncın düşürülmesi için derhal böbreğin drenajının sağlanması ve tıkanıklığın hemen giderilmesi yoluna gidilir. Drenajın akabinde enfeksiyonu gidermek için antibiyotik verilir. Taşın faal tedavisi lakin bu enfeksiyon giderildikten sonra yapılabilir.

Böbreğin Drenajı için iki farklı formül vardır:

İdrar kanalı üzerinden üreterin içine üreteral JJ-stenti(Double J) yerleştirilmesi

Ciltten böbreğe direkt perkütan nefrostomi tüpü konulması

 

TAŞ OLUŞUMUNU TEDBİRE

Taş hastalığı; sıkca tekrar eden kalıtsal ve ailesel özellikleri olan kronik bir hastalıktır. Bu yüzden taş oluşumunu ve tekrarını(nüksü) önlemek kıymet kazanmaktadır. tedavi edilen ve çıkarılan taşların tahlili tekrar taş oluşum riskini belirlemek için kıymetlidir.

 

Taş oluşumunu önleyecek genel ömür üslubu tavsiyeleri

Tekrar taş oluşumu riski düşük olsa dahi birtakım hayat üslubu değişiklikleri tavsiye edilmektedir. Bu tedbirler, taşın tekrar etme riskini azaltır ve genel olarak sıhhati olumlu tarafta tesirler. Bunlar:

Fazla sıvı tüketimi
  • Her gün 2- 3 litre ortası sıvı tüketilmesi
  • Sıvı alımının gün içine istikrarlı dağıtılması
  • Su üzere nötr pH’lı içecekleri tercih edilmesi
  • İdrar ölçüsünü optimal düzeyde, günlük 2-2.5 litre civarında tutulması
  • İdrar renginin açık renkte olması gerekir
  • Sıcak iklimde yaşıyanlar yahut ağır fizikî antrenman yapanlar daha fazla sıvı alımı yapmalı.

 

Diyet ve genel sıhhat ayarlamaları
  • İstikrarlı ve çeşitlendirilmiş bir diyet uygulanması
  • Bol ölçüde zerzevat, lifli besin ve meyve (özellikle turunçgiller) tercih edilmeli

 

Kalsiyum oksalat taşları oluşturma eğiliminde iseniz; Yumurta, mercimek, beyaz pirinç, soyulmuş elma, üzüm, karnıbahar, kabak üzere düşük okzalat içeren besinleri daha fazla yemeye uğraş edilmeli. , oksalat bakımından varlıklı ravent(ışkın), pancar, bamya, ıspanak, pazı, tatlı patates, fındık, çay, çikolata, karabiber ve soya yapıtlarına üzere oksalattan güçlü besinlerden uzak durulmalı.

 

Kalsiyum açısından güçlü yiyecekler yemeye devam edin, lakin kalsiyum destekleri konusunda dikkatli olun. Besinlerdeki kalsiyumun böbrek taşı riskiniz üzerinde bir tesiri yoktur hatta kalsiyum oranı düşük diyetler, birtakım insanlarda böbrek taşı oluşumunu artırabilir. .Diyette kâfi kalsiyum içerdiği günlük yaklaşık 1gr’a denk gelmelidir.

  • Diyetinizdeki tuz ölçüsünü azaltınız (günde 3-5 gr’ı aşmamalıdır)
  • Hayvansal proteini çok fazla almayınız. Bunun yerine baklagiller, avokado, karnıbahar ve bezelyede bulunan zerzevat proteini alınız
  • Sağlıklı beden yükünüzü koruyunuz (Vücut Kütle Endeksiniz 18-25 kg/m2 ortasında olmalıdır)
  • Haftada 2 yahut 3 sefer antrenman yapmaya çalışınız, Tansiyondan kaçınınız

 

METABOLİK KIYMETLENDİRME

Alınan taşın kimyasal tahlilinden sonra hastaya birtakım kan ve idrar tetkiki ile metabolik kıymetlendirme yapılmalıdır. Bu kıymetlendirme, hangi ek tedaviye muhtaçlık duyabileceğinizi belirleyen testlerdir. Bu, taşın tabiatıyla düşmesinin yahut tedavi ile çıkarılmasının yaklaşık 3 hafta sonrasında yapılır ve hastadan 24 saatlik 2 farklı evrede idrar biriktirmesi istenir.

 

24 saatte çıkan İdrar ölçüsü ile birlikte idrardaki değişik maddelerin(Tuz-Sodyum, kalsiyum,magnezyum, ürik asit, oksalat vs) ölçüleri ölçülür. Testlerin sonuçlarına nazaran ilaç tedavisi önerilebilir. İlaç tedavisi ekseriyetle hiçbir yan tesir yapmaz yahut çok az yan tesire sebep olur. Ayrıyeten hastanın ömür biçimi değişikliklerini dikkate almasına yardımcı olur. İlaç tedavisine başladıktan 2-3 ay sonra, ilaç tedavisinin dozunun ayarlanması için tekrar bu testler yenilenmelidir. Enfeksiyon taşları dışında hemencecik tüm taş tiplerinde taş oluşumunu engellemek için idrarın asitt derecesini yükselten ve kristalleşmeyi önleyici potasyum sitrat ve bikarbonat içeren ilaçlar kullanılmaktadır.

 

Bu Testlerede Taşın cinsine nazaran:

Kalsiyum taşları

Kalsiyum taşlarının oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için, bir tiazid diüretik yahut fosfat içeren bir preparat yazabilir.

 

Oksalat

Böbrek taşların birçok ‘kalsiyum okzalat’ taşıdır. Okzalatlar kendi bedenimizin içinde üretilir. Okzalatlar ayrıyeten meyve, zerzevat, baklagil, kahve, çay ve kabuklu yemişlerde doğal olarak bulunur ve bitkiyi böcekler tarafından yenmekten korur. Yüksek ölçüde okzalat içeren yiyeceklerin birçok hamken yenildiğinde buruk tada sahiptir. Yüksek ölçülerde tüketildiğinde okzalatlar ve kalsiyum birbirine bağlanarak kristaller oluşturur ve bu kristaller de nihayetinde taşı oluşturur. Genel olarak Okzalat içeren besinler daha az tüketilmeli. Bu yiyecekler ortasında yeşil yapraklı ıspanak üzere sebzeler, pancar üzere kökü yenilen sebzeler, soya fasülyesi ve soya eti bulunur.Ayrıca hayvansal protein; hayvansal protein et, et yapıtları ve süt yapıtları oksalat tarafından güçlü besinlerdir.Demli siyah çay, buzlu çay, çikolata ve çikolata yapıtları tüketimi azaltılmalıdır. Tekrar temel tedbir olarak sıvı tüketimi ve günlük çıkartılan idrar miktarı(optimal 2L/gün) artırılmalıdır.

 

Ürik asit taşları

Kandaki ve idrardaki ürik asit düzeylerini düşürmek için allopurinol ve Potasyum sitrat ve bikarbonat içeren ilaçlar idrarı alkalin tutmak için reçete edilebilir. Kimi durumlarda allopurinol ve bir alkalize edici casus ürik asit taşlarını çözebilir.

 

Strüvit taşlar (Enfeksiyon taşı)

Strüvit taşlarını önlemek için, idrardaki enfeksiyona neden olan bakterilerden arındırmak için birtakım stratejiler önerilebilir, uygun idrar akışını sürdürmek için çok sıvı tüketmek ve sık sık işemesi istenebilir.. Seçkin durumlarda, küçük yahut aralıklı dozlarda uzun periyodik antibiyotik kullanımı bu niyete ulaşılmasına yardımcı olabilir. Örneğin, ameliyattan evvel ve sonra bir mühlet antibiyotik önerebilir.

 

Sistin taşları

Tuz ve protein açısından daha düşük bir diyet önermenin yanı sıra, daha fazla sıvı içilmesi tavsiye edilmelidir. Bu tek başına işe yaramazsa, sistinin idrardaki çözünürlüğünü artıran bir ilaçlar(D-penisilamin) yazabilir. Tekrar potasyum sitrat bu hastalarda kullanılabilir.

 

ŞİFALI SULAR VE SIKCA SORULAN SORULAR

ŞİFALI SU

Türkiye düyanın çeşitli yerlerinde şifalı, gazlı, mineral ve doğal birtakım suların böbrek taşı oluşumunu azalttığı, engellediği, taşı erittiği ve düşürdüğü ilgili bilgiler hem basında ve hemde halk ortasında yer almaktadır.Hatta basınca sıkca kelam edilen ‘Muşta böbrek taşı eriten su’ ve buna gibisi böbrek taşına beğenilen geldiği şifalı su üzere yayınlar malesef kanıtlanmış tesirleri olan yollar olmadığı üzere hiçbir suyun, sertlik derecesinin böbrek taşını eritmediği ve tekrarlama riskini azaltmadığı görülmüştür. Böbrek taşı olan hastaların yaptığı en büyük yanlışların başında, şifalı sulardan yararlanmaya çalışmaktır

 

BİRA VE MALT İÇECEKLER

Bira ve gibisi Malt içeceklerin taşın düşürülmesine yardımcı olduğu ile ilgili bilgiler yan bir kent efsanesidir. Bu cins yiyecek ve içeceklerin sıvı takviyesi dışında tesirleri yoktur. Üstelik bira da oksalat ölçüsü yüksek olduğundan kalsiyum oksalat taş oluşumunu ve mevcut taşın dahada büyümesine neden olabilir.

 

BALIK TAŞI

Karagöz balığının gözü, balık taşı yahut balığın başındaki taşın marine edilip içirilmesi taşın düşürülmesi yahut eritilmesine âlâ geldiği ile ilgili bilgilerde yanlıştır. İspata dayalı bilgiden mahrumdur.

 

BİTKİSEL İLAÇLAR

Kimi bitkisel ilaçlar ve karışımların böbrek taşına beğenilen geldiği ilgili bilgiler ispat edilmeye muhtaçtır lakin birtakım bilimsel çevreler bu bahiste bölünmüş durumdadır ve bahis tartışmalıdır. Kanıtlanmış tedaviye ek olarak bu bitki ve bitki ekstreleri önerilebilir. Bilinmeyen bitki ekstreleri ve çaylarının, doz ayarı yapılamadığı için ziyanlarla müsabakanız mümkündür. Bedendeki elektrolit istikrarını bozabilir ve taş oluşumunu artırabilirsiniz. Bulardan en çok bilinenleri şevketi bostan, kabak çekirdeği, mısır püskülü, yoğurt suyu vs dir. Hatta besin desteği olarak ruhsat almış Lityazol cemil, Rovetinex ve Herbatinex üzere bitki karışımları dünyada ve Türkiyede sıkca kullanılmaktadır.Tabiki kanıtlanmış bir tesirleri olmadığından pek önerilmemektedir.

 

SÜT VE SÜT YAPITLARI

Süt ve süt yapıtlarının böbrek taşı oluşumunu artırdığı ile ilgili eski bilgiler günümüzde değişmiştir. Yeni bilimsel çalışmalarda kalsiyum kısıtlamasının bilakis her gün süt içmenin taş hastalığı tekrarlama riskini %30-35’e oranda azalttığı saptanmıştır. Bu nedenle doktorunuzun tavsiyesi olmadan süt ve süt yapıtları tüketiminizi kısıtlamayın. Kalsiyum açısından güçlü yiyecekler yemeye devam edin, lakin kalsiyum destekleri konusunda dikkatli olun. Besinlerdeki kalsiyumun böbrek taşı riskiniz üzerinde bir tesiri yoktur hatta kalsiyum oranı düşük diyetler, kimi insanlarda böbrek taşı oluşumunu artırabilir. .Diyette kâfi kalsiyum içeriği günlük yaklaşık 1gr’a denk gelmelidir.